Sokak Fotoğrafçıları İçin Enstantane Öncelikli Mod Rehberi

Giriş

Benim fikrime göre, enstantane hızı sokak fotoğrafçılığının en önemli unsurudur; aksiyonu dondurmak, öznelerinizi sabitlemek veya onları bulanıklaştırmak istersiniz ve enstantane hızı, bunu yapmanız için ihtiyacınız olan tüm kontrolü size veren cevaptır.

Peki, sokak fotoğrafçılığı için "Enstantane Öncelikli Mod" (Shutter Priority) nasıl kullanılır ve bu moddan en iyi verim nasıl alınır?

Hadi başlayalım.

Enstantane Öncelikli Mod Nedir?

"Enstantane Öncelikli Mod" (Shutter Priority) ayarı, kameranızda seçtiğiniz bir moddur; bu modda çekmek istediğiniz görüntü için istediğiniz enstantane hızını siz seçersiniz, kamera ise doğru pozlamayı sağlamak için diyaframı kendisi belirler. Bu nedenle, Enstantane Öncelikli Modda enstantane hızını ve ISO'yu kontrol etme şansına sahip olursunuz.

Enstantane Hızı Nedir?

Kamera perdesinin açık kaldığı süre, aksiyonun keskin bir şekilde mi yakalanacağını yoksa görüntüde bulanık mı çıkacağını belirler. Perde ne kadar uzun süre açık kalırsa, sensöre o kadar fazla ışık düşer ve bu da daha parlak bir pozlama ile sonuçlanır. Enstantane hızı zaman birimleriyle ölçülür; bir saniyenin altına düşen uzun enstantane hızları kullandığınızda saniye veya saniyenin kesirleri (1/100 gibi) olarak gösterilir.

Enstantane Hızı Ne İşe Yarar?

Enstantane hızı, aksiyonu dondurmak veya bulanıklaştırmak için kullanılır. Enstantane hızı ne kadar yüksekse, aksiyonun o kadar hızlı yakalanacağını ifade eder. Örneğin, uçan kuşları fotoğraflamak için yaklaşık 1/1000 saniyelik bir enstantane hızı kullanırsınız; sokakta çekim yaparken insanları net bir şekilde dondurmak içinse 1/100 ile 1/400 saniye arasındaki herhangi bir değeri tercih edebilirsiniz.

Öte yandan, aksiyonu bulanıklaştırmak istiyorsanız daha düşük bir enstantane hızı kullanırsınız. Sokak fotoğrafçılığına odaklanırsak, belirli durumlarda 1/100 saniyenin altından 1/4 saniyeye kadar olan değerler, öznelerinizde "hareket bulanıklığına" (motion blur) neden olabilir. Ancak bu, atmosferik fotoğraflar için harika bir etki yaratmak amacıyla kullanılabilir. (Buna daha sonra değineceğiz.)

Sahnelerinizdeki insanları tamamen yok etmek istediğinizde ise çok düşük enstantane hızları kullanılabilir. "Uzun pozlama" fotoğrafçılığı başlı başına bir konudur ve şehir manzarası, doğa manzarası ve hatta kentsel manzara sokak fotoğrafçılığı için harikadır.

Enstantane Öncelikli Mod Nasıl Kullanılır?

Yeni başlayanlar için enstantane öncelikli modu kullanmak oldukça basittir.

• Kamera markanıza bağlı olarak, kameranızın mod kadranını S veya Tv konumuna getirin.

• Işık koşullarına göre ISO değerinizi ayarlayın.

• Ardından, diyafram seçimini kameraya bırakarak kendi enstantane hızınızı seçin. Seçeceğiniz enstantane hızı, neyi veya kimi çekmek istediğinize; öznelerinizin o sırada ne yaptığına bağlı olacaktır.

• Parlak alanların (highlights) veya derin gölgelerin kaybolabileceğini (clipped) fark ederseniz Pozlama Telafisi'ni (Exposure Compensation) kullanın. Enstantane Öncelikli modda pozlama telafisi kullanmak diyaframı değiştirerek daha parlak veya daha karanlık bir pozlama elde etmenizi sağlar.

Sokak Fotoğrafçılığı İçin Enstantane Öncelikli Mod Nasıl Kullanılır?

Gündüz Sokak Fotoğrafçılığı

Enstantane Öncelikli Mod ile yapılan sokak fotoğrafçılığında, genel bir kural olarak, aksiyonu dondurmak için gündüzleri en az 1/250 saniyelik bir enstantane hızı seçerim. Işık koşullarına bağlı olarak bu değer genellikle 1/400 saniyeye ayarlanır; bu hız, her türlü sokak fotoğrafçılığını kapsayarak özneleri ve her türlü olasılığı dondurmanızı sağlar.

ISO değerimi ise, karşılaşabileceğim karanlık veya loş sokakları ya da bulutlu alanları çekmek için yeterli ışık hassasiyetine sahip olan ISO 400 - 800 arasına ayarlarım. Ardından, doğru pozlamayı elde etmek için diyafram seçimini kameraya bırakırım ve pozlama ayarları için Pozlama Telafisi'ni kullanırım.

Alan derinliği bir sorun teşkil etmiyorsa, diyaframın "difraksiyon" (ışığın kırınımı) olasılığının başladığı f/16 değerinin üzerine çıkmaması kaydıyla, seçimi kameranın yapmasında bir sakınca görmem. Ancak, özellikle sokak portreleri için sığ bir alan derinliği istiyorsam, bunun yerine "Diyafram Öncelikli Modu" (Aperture Priority) seçerim.

Gece Sokak Fotoğrafçılığı

Enstantane hızı ne kadar yüksek olursa pozlama o kadar karanlık olur; çünkü perde çok daha kısa bir süre açık kalır. Bu nedenle gece karanlığında çekim yaparken, çoğu durumda 1/250 saniye bile çok karanlık bir pozlama üretecektir.

Gece sokak fotoğrafçılığı için, öznelerin ne kadar hızlı hareket ettiğine ve bulunduğunuz ışık koşullarına bağlı olarak genellikle 1/100 saniye civarında bir enstantane hızı seçmek istersiniz. Ayrıca, mağazalardan ve sokak lambalarından gelen ortam ışığına bağlı olarak 3200 - 6400 civarında yüksek bir ISO kullanmanız gerekecektir. Kamera, pozlamayı oluşturmak için geniş bir diyafram seçecektir. Sokak ve mağaza ışıklarından kaynaklanan parlamaları (highlights) en aza indirmek için Pozlama Telafisi'ni kullanmaya hazır olun.

Tripod Üzerinde Kent Manzaraları

İnsanları fotoğraflamıyorsanız ve sadece sokaklara ya da binalara odaklanmak istiyorsanız, tripod kullanırken düşük enstantane hızlarında "kamera sarsıntısı" konusunda endişelenmenize gerek kalmaz; çünkü tripod size ihtiyacınız olan tüm desteği sağlar. Özellikle geceleri ortalık daha sakinken, istediğiniz en düşük enstantane hızını seçebilir ve ISO'nuzu minimumda tutabilirsiniz.

Ancak, kent manzarası fotoğrafçılığı için Manuel Mod veya Diyafram Öncelikli modda çekim yapmak en iyisidir. Sokağın veya binanın tamamının net odakta olması için alan derinliğini kendiniz seçmek veya aksiyonu dondurmak yerine sahne üzerinde yaratıcı kontrol sahibi olmak istersiniz. (Tabii eğer bir ND filtre kullanarak insanları fotoğraftan tamamen yok etmek veya 5 - 10 saniyelik uzun enstantane hızlarıyla ışık izleri çekmek istemiyorsanız.)

Sokak Portreleri

Sokak portreleri için, diyaframı (özellikle o çok sevilen "bokeh" etkisini elde etmek için) kesinlikle kendiniz seçmek isteyeceğinizden, Diyafram Öncelikli veya Manuel Mod'a geçmenizi öneririm.

Enstantane Öncelikli Mod ile Yaratıcı Olun

Atmosferik ve yaratıcı sokak fotoğrafçılığı için öznelerinizi çekerken düşük enstantane hızlarını kullanarak deneyler yapın. Özellikle gece ışıkları yandığında, hafifçe bulanıklaşmış özneler; alışılmadık derecede etkileyici, gizemli ve atmosferik hislerle dolu güzel sokak fotoğrafları oluşturabilir.

Görüntü Sabitleme (Image Stabilization) Üzerine Bir Not

Görüntü sabitleme, modern kameraların harika bir işlevidir; çünkü kamera markasına ve elinizin ne kadar titrediğine bağlı olarak 1/50 saniye gibi oldukça düşük enstantane hızlarında bile tripodsuz çekim yapmanıza olanak tanır.

Fotoğrafçılıkta Karşılıklılık Kuralı (Reciprocal Rule)

Fotoğrafçılıkta karşılıklılık kuralı, kişiden kişiye ve kameranın görüntü sabitleme yeteneklerine göre değişse de, kamerayı elde tutarken kullanabileceğiniz enstantane hızı için iyi bir ölçüttür. Bu kurala göre, eğer 50mm bir lensle çekim yapıyorsanız, kamerayı elde tutmak için kullanmanız gereken minimum enstantane hızı 1/50 saniyedir. Eğer 100mm bir lensle çekim yapıyorsanız, minimum hız 1/100 saniye olmalıdır ve bu böyle devam eder.

Otomatik ISO (Auto ISO)

Enstantane Öncelikli Modda Otomatik ISO, diyafram öncelikli moddan farklı çalışır. Çalışmak istediğiniz ISO aralığını hâlâ seçebiliyor olsanız da, diyafram öncelikli modda olduğu gibi bir "minimum enstantane hızı" seçemezsiniz; çünkü zaten enstantane öncelikli moddasınızdır ve bu değerin kontrolü sizdedir.

Yine de Otomatik ISO, çekim yaparken ISO'yu bir denklem olmaktan çıkarmak istediğinizde gerçekten yararlı olabilir; bu sayede enstantane hızı üzerinde kontrol sahibi olurken tamamen fotoğrafınıza odaklanabilirsiniz.

Nasıl Çalıştığına Dair Örnekler

Kameranızın menüsünden Otomatik ISO'yu seçin ve bir minimum-maksimum ISO belirleyin; örneğin 100 (minimum) - 800 (maksimum).

• 1/500 saniye enstantane hızı ve f/8 diyafram değerinde, kamera minimum ISO'nuzu korurken doğru pozlamayı elde etmek için diyafram değişkenini kullanır.

• Dolayısıyla, enstantane hızınızı bir tam durak (stop) yavaşlatıp 1/250 saniyeye düşürürseniz, kamera bunu telafi etmek için minimum ISO'yu koruyarak diyaframı bir tam durak artırıp f/11'e getirecektir.

Bir Uyarı: Yaklaşık 1 saniye gibi çok düşük bir enstantane hızı seçerseniz ve kamera pozlamayı karartmak için lensinizin en kısık diyaframını (örneğin f/22) seçmesine rağmen daha fazla gidemezse, fotoğrafınız "patlayacak" (aşırı pozlanacak) tır.

Tam tersi şekilde, 1/2000 saniye gibi çok yüksek bir enstantane hızı seçerseniz ve kamera en açık diyaframı (örneğin f/2.8) seçmesine rağmen görüntü hâlâ az pozlanmışsa, kamera ISO'yu belirlediğiniz minimum değerden yukarı doğru artırmaya başlar.

Eğer 1/4000 saniye gibi en yüksek enstantane hızını, f/2.8 gibi en açık diyaframı seçtiyseniz ve kamera ISO'yu belirlediğiniz maksimum değer olan 800'e kadar çıkardığı halde görüntü hâlâ çok karanlıksa, fotoğrafınız düşük pozlanmış olacaktır. Bu durumda Otomatik ISO aralığınızı artırmanız gerekir. Kamera, belirlediğiniz Otomatik ISO sınırlarının dışına çıkmayacaktır.

Sonuç

Özellikle gündüz vakti yapılan sokak fotoğrafçılığı ve birçok farklı sokak senaryosu için enstantane öncelikli mod; hızlı, anlık ve yaratıcı fotoğraflar çekmek için kesinlikle çok önemli bir yere sahiptir.

Şimdi dışarı çıkın ve çekmeye başlayın.

® Joe Redski

Etiketler: temel kavramlar | Yorum : 0